Her yapay zekâdan metin yazmasını istediğimizde ya da bir görsel oluşturduğumuzda, arka planda veri merkezlerindeki sunucular yoğun şekilde çalışmaya başlıyor. Bu süreç kullanıcıya “sihirli” gibi görünse de, gerçekte ciddi bir enerji tüketimi söz konusu. MIT Technology Review tarafından aktarılan bilgilere göre, OpenAI, Google ve Anthropic gibi büyük şirketler yapay zekânın ne kadar elektrik harcadığına dair net rakamları kamuoyuyla paylaşmıyor. Bu nedenle enerji tüketimi hâlâ büyük ölçüde bir “kara kutu” olarak kalıyor.
Yapay Zekâ Modelleri Ne Kadar Elektrik Harcıyor?
Michigan Üniversitesi tarafından yapılan bir araştırma, farklı ölçeklerdeki yapay zekâ modellerinin enerji tüketimi arasında büyük farklar olduğunu ortaya koyuyor. Buna göre:
- Küçük yapay zekâ modelleri, tek bir sorgu için onlarca joule enerji harcıyor
- Büyük ve gelişmiş modeller ise binlerce, hatta milyonlarca joule seviyesine çıkabiliyor
Metin ya da görsel üretimi ilk bakışta zararsız gibi görünse de, özellikle video üreten güçlü yapay zekâ modelleri, ciddi bir enerji yükü oluşturuyor. Bazı hesaplamalara göre tek bir video üretimi, bir mikrodalga fırının bir saatlik çalışmasına ya da bir elektrikli bisikletle yüzlerce kilometre yol kat etmeye eşdeğer enerji tüketebiliyor.
Veri Merkezleri ve “Kirli” Enerji Sorunu
Sorunu büyüten bir diğer etken ise yapay zekânın çalıştığı veri merkezleri. Bu merkezler kesintisiz ve stabil enerjiye ihtiyaç duyuyor ve çoğu zaman elektriğini fosil yakıtlara dayalı, yani “kirli” enerji kaynaklarından alıyor. Şirketler nükleer veya yenilenebilir enerjiye geçiş sözü verse de, bu dönüşüm beklenenden çok daha yavaş ilerliyor.
Öte yandan yapay zekâya olan talep arttıkça, dünya genelinde yeni ve devasa veri merkezleri inşa ediliyor. Bu da yapay zekâya bağlı elektrik tüketiminin, bazı ülkelerin toplam enerji kullanımını aşacak seviyelere hızla yaklaşmasına neden oluyor.
Gelecekte Enerji Yükü Daha da Artacak
Uzmanlara göre önümüzdeki dönemde enerji tüketimi daha da yükselecek. Özellikle:
- Otonom yapay zekâ ajanları
- Gelişmiş akıl yürütme modelleri
- Büyük ölçekli metin ve video üretimi
gibi teknolojiler, mevcut tüketimin çok daha üzerine çıkacak. Tek bir yapay zekâ sorgusu önemsiz gibi görünse de, her gün yapılan milyarlarca istek, küresel ölçekte ciddi bir çevresel maliyet oluşturuyor.
Sonuç: Küçük İstekler, Büyük Etki
Yapay zekâ günlük hayatı kolaylaştırmaya devam ederken, arkasındaki enerji ve çevre maliyeti giderek daha görünür hâle geliyor. Tek bir sorgu masum görünse de, küresel ölçekte bakıldığında bu kullanımın bedelini hep birlikte ödüyoruz. Önümüzdeki yıllarda yapay zekânın sürdürülebilirliği, yalnızca teknolojiyle değil, enerji politikalarıyla da doğrudan bağlantılı olacak.
