WordPress sitesi yavaşladığında ilk şüphe genellikle eklentilere gider. Oysa sorunun sunucuda mı yoksa sitenin kendisinde mi olduğunu beş dakikalık bir ölçümle ayırmak mümkün.
Bir WordPress sitesinin yavaşladığını çoğu zaman site sahibi değil, müşteri fark eder. Ürün sayfası geç açılır, iletişim formu gönderilirken takılır, yönetim paneline girmek dakikalar sürer. İlk refleks eklentileri tek tek kapatmak olur. Bazen işe yarar, ama çoğu zaman sorunun yarısı sitenin dışında, sitenin çalıştığı sunucudadır.
Önce Ölçün, Sonra Suçlayın
Google’ın ücretsiz aracı PageSpeed Insights sayfanızı hem mobil hem masaüstü için ölçer. Raporda iki değere özellikle bakın. Birincisi sunucu yanıt süresi (TTFB), yani tarayıcının isteği gönderdikten sonra sunucudan ilk baytı alana kadar geçen süre. Google’ın rehberi bu sürenin 0,8 saniyenin altında olmasını iyi kabul ediyor. İkincisi LCP, sayfadaki en büyük öğenin ekrana gelme süresi. Bunun 2,5 saniyenin altında olması hedefleniyor.
Bu iki değer sorunun adresini söyler. TTFB yüksekse sayfa daha tarayıcıya ulaşmadan zaman kaybediliyor demektir ve sorun büyük ölçüde sunucu tarafındadır. TTFB iyi ama LCP kötüyse sunucu işini yapıyor, yavaşlık görsellerden, temadan ya da sayfaya yüklenen dış kodlardan geliyordur.
TTFB Yüksekse Hostinge Bakmanın Zamanı
WordPress her sayfa isteğinde PHP çalıştırır ve veritabanına sorgu gönderir. Bu işin hızı doğrudan sunucunun donanımına ve yapılandırmasına bağlıdır. Hosting tarafında bakılacak dört nokta var:
- PHP sürümü. WordPress’in güncel sürümleri PHP 8 serisinde belirgin biçimde daha hızlı çalışır. Paneliniz hâlâ PHP 7.4 gösteriyorsa, eklenti uyumluluğunu kontrol edip sürümü yükseltmek tek başına ciddi fark yaratabilir.
- Sunucu tarafı önbellek. Önbellek, her ziyaretçi için sayfayı yeniden üretmek yerine hazır kopyayı gönderir. Eklentiyle yapılan önbellek de işe yarar, ama web sunucusu seviyesinde çalışan önbellek genellikle daha hızlıdır.
- Disk türü. Veritabanı sorguları diske sürekli okuma ve yazma yapar. NVMe diskler, klasik SSD’lere göre bu tür küçük ve sık işlemlerde çok daha hızlıdır.
- Sunucunun konumu. Ziyaretçileriniz Türkiye’deyse, sunucunun da Türkiye’de olması her istekte gidiş-dönüş süresini kısaltır.
Bu dört maddeyi bir arada sunan paketler artık yaygın. Örneğin Narhost, WordPress paketlerini LiteSpeed web sunucusu ve NVMe disklerle İstanbul’daki veri merkezinde çalıştırıyor. Panelde PHP sürümünü kendiniz değiştirebiliyor, AccelerateWP ile önbellek katmanını açabiliyorsunuz. Hosting seçerken sorulması gereken soru “kaç GB disk veriyor” değil, “sayfam ne kadar sürede üretiliyor” olmalı.
TTFB İyiyse Sorun Sitenin İçinde
Sunucu hızlı yanıt veriyor ama sayfa yine de ağır açılıyorsa, yük tarayıcı tarafındadır. En sık görülen nedenler şunlar:
- Sıkıştırılmamış görseller. Telefonla çekilip olduğu gibi yüklenen 4-5 MB’lık fotoğraflar mobil bağlantıda saniyeler kaybettirir. Görselleri WebP biçimine çevirmek ve gösterileceği boyutta yüklemek genellikle en hızlı kazançtır.
- Ağır sayfa oluşturucular ve hepsi bir arada temalar. Kullanmadığınız özelliklerin kodu da her sayfada yüklenir.
- Dış kaynaklı kodlar. Canlı destek penceresi, birden fazla reklam ve takip pikseli, sosyal medya akışları. Her biri ayrı bir sunucuya istek demektir.
- Gereksiz eklentiler. Sorun eklenti sayısından çok, veritabanına yoğun sorgu gönderen tek bir eklentide olabilir. Ücretsiz Query Monitor eklentisi, hangi eklentinin sayfayı ne kadar yavaşlattığını gösterir.
Yönetim Paneli de Yavaşsa
Ziyaretçi tarafı hızlı olduğu hâlde yönetim paneli ağır çalışıyorsa, bunun iki yaygın nedeni vardır. Birincisi önbellek: panel sayfaları önbelleğe alınmaz, her tıklamada PHP ve veritabanı yeniden çalışır. Yani panel yavaşlığı, sunucu gücünü önbelleksiz hâliyle gösterir. İkincisi veritabanında birikmiş yükler: binlerce yazı revizyonu, süresi dolmuş geçici veriler, silinmiş eklentilerden kalan tablolar. Bunları temizlemek panel hızını belirgin biçimde artırabilir. Temizlikten önce mutlaka yedek almak gerekir.
Hangi Sırayla İlerlemeli
Önce ölçün ve TTFB ile LCP’yi not edin. TTFB 0,8 saniyenin üzerindeyse PHP sürümünü ve önbelleği kontrol edin. Sonuç değişmiyorsa sorun büyük olasılıkla barındırma altyapısındadır ve hosting değiştirmeyi düşünmenin zamanı gelmiştir. TTFB iyiyse görsellerden başlayın, sonra dış kodları ve eklentileri gözden geçirin. Her değişiklikten sonra aynı sayfayı yeniden ölçün. Aksi hâlde hangi adımın işe yaradığını bilemezsiniz.
Yavaş bir WordPress sitesi çoğu zaman tek bir büyük hatanın değil, birkaç küçük ihmalin toplamıdır. Ölçmeden yapılan her iyileştirme tahmindir. Ölçerek ilerlediğinizde ise sorunun eklentide mi, temada mı, yoksa sitenin çalıştığı sunucuda mı olduğu birkaç denemede netleşir.
